Voltooid leven

Wie ‘klaar is met leven’, moet dat kunnen beëindigen, vinden voorstanders van stervenshulpverlening bij een ‘voltooid leven’. De NPV pleit ervoor om de oplossing van levensmoeheid niet te zoeken in het beëindigen van het leven, maar in goede zorg, liefde en aandacht. Want ieder leven is waardevol.


In het kort 

  • Achter het gevoel van ‘voltooid leven’ gaat vaak veel leed schuil.
  • Mensen die hun leven voltooid achten, komen nu niet in aanmerking voor euthanasie. Hen helpen met het actief beëindigen van het leven is nu illegaal.  Een wetsvoorstel dat in 2020 door D66 werd ingediend, probeert stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid vinden mogelijk te maken
  • We moeten als samenleving investeren om ervoor te zorgen dat mensen zich waardevol voelen.
Voltooid leven

Informatie

Wat is voltooid leven?

Bij ‘voltooid leven’ hebben mensen een doodswens, zonder dat zij ernstig ziek zijn. Zij zeggen dat ze ‘levensmoe’ zijn of ‘klaar met leven’. Het levensperspectief ontbreekt. Voorstanders schrijven vaak dat mensen moeten kunnen zeggen: ‘Ik heb een mooi leven gehad, maar nu is het genoeg.’
Voltooid leven’ is een te rooskleurige term, want onderzoek toont aan dat achter het gevoel van ‘voltooid leven’ vaak veel leed schuilt. Mensen met een gevoel van voltooid leven hebben vaak fysieke en mentale gezondheidsklachten. Ook blijkt e wens tot levensbeëindiging veranderlijk en niet altijd in even hevige mate op de voorgrond. Er zijn allelei factoren die de wens tot levensbeëindiging kunnen versterken, of juist de wens tot leven versterken (zie kader). De groep met een wens tot levensbeëindiging is relatief klein: zo’n 0,18 procent van de 55-plussers in Nederland heeft de wens om het leven te beëindigen terwijl zij niet ernstig ziek zijn. Dat zijn ongeveer 10.000 mensen.

Mag euthanasie bij ‘voltooid leven’ in Nederland?

Euthanasie en hulp bij zelfdoding is in de Wet toetsing Levensbeëindiging geregeld. Actieve levensbeëindiging wordt op dit moment alleen toegelaten wanneer er aan 6 zorgvuldigheidseisen is voldaan. Zonder medische grondslag is het nu niet mogelijk om euthanasie of hulp bij zelfdoding te krijgen. Omdat bij ‘voltooid leven’ niet voldaan wordt aan de zorgvuldigheidseis dat er sprake is van ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’, vallen mensen vaak buiten de Wet Toetsing Levensbeëindiging. Zij komen dan niet in aanmerking voor euthanasie.  In de zomer van 2020 heeft Pia Dijkstra (D66) een wetsvoorstel ingediend: ‘Wet toetsing levenseindebegeleiding van ouderen op verzoek’. Zij wil daarin de mogelijkheden tot levensbeëindiging verruimen. Voor dit wetsvoorstel is bij de huidige regering niet voldoende draagvlak.

Welke mensen vinden hun leven voltooid? Kenmerken van groep mensen met wens tot levensbeëindiging zonder dat zij ernstig ziek zijn.

  • Zo’n 0,18% van de 55+’ers (10.000 mensen) heeft de wens om het leven te beëindigen terwijl zij niet ernstig ziek zijn.
  • De doodswens is veranderlijk.
  • De doodswens speelt niet continu.
  • Factoren die de doodswens versterken zijn: piekeren, aftakeling, eenzaamheid, het gevoel regie te missen, ziekten, beperkingen in vrijheid, het gevoel tot last te zijn, geldproblemen.
  • Factoren die de wens tot leven versterken zijn: onafhankelijkheid, een gevoel van vrijheid, iets voor anderen kunnen betekenen, gevoel van eigenwaarde, waardering van anderen, humor, woonplezier, maatschappelijke betrokkenheid en het gevoel hebben nuttig te zijn.

Bron: Het PERSPECTIEF-onderzoek, Van Wijngaarden et al., (2020) Het PERSPECTIEF-onderzoek. Den Haag: ZonMw

Opvattingen

God geeft betekenis aan het leven

We belijden dat God de Schepper is die het leven geeft en neemt. Daarom is het niet aan ons om het einde te bepalen. De diepste zin van ons bestaan ligt immers niet in dat wat je doet, maar in de betekenis die de Schepper aan je leven geeft. Hij maakt het leven waardevol en je mag weten dat Zijn hand je niet loslaat. In Jesaja 46:3-4 zegt God: ‘Luister naar Mij (…), u, die door Mij gedragen bent vanaf de moederschoot (…) Tot uw ouderdom toe zal Ik Dezelfde zijn, ja, tot uw grijsheid zal Ík u dragen.’
Een belangrijke overheidstaak is het beschermen van haar burgers. Hier past het faciliteren van actieve levensbeëindiging niet bij; dit is geen overheidstaak.

Waardevol leven

Toch kun je in je leven het gevoel krijgen dat lijden de overhand heeft. Vanwege allerlei oorzaken kan het zwaar zijn om naast moeilijke kanten, ook mooie kanten van het leven te zien. Anderen kunnen er aan bijdragen dat je je gezien weet en je waardevol voelt. De NPV pleit ervoor dat wij hier als mensen onderling, maar ook als samenleving, in investeren. Dit kan door medische en verpleegkundige (palliatieve) zorg, maar ook door bijvoorbeeld gevoelens van eenzaamheid: link serieus te nemen en naar elkaar om te zien. Daarom onderschrijft de NPV het ‘Manifest waardig ouder worden’ van harte. Met dit manifest beogen de initiatiefnemers, ChristenUnie, Omroep Max en KBO-PCOB, een samenleving te creëren waarin ouderen een volwaardige plaats hebben.  Ook is de NPV aangesloten bij het Platform Zorg voor Leven. Dit Platform heeft tot doel dat de beschermwaardigheid van het leven als centraal uitgangspunt wordt genomen in de sector zorg en welzijn.

Kanttekeningen bij de ‘Wet voltooid leven’

De NPV is kritisch op de ‘Wet voltooid leven’ en staat daarin gelukkig niet alleen. Ook de artsenfederatie KNMG en de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie staan negatief tegenover het wetsvoorstel. Lees daarover meer bij ‘Meer weten’ onder het kopje ‘Kritiek op de Wet voltooid Leven’. Veel gehoord is dat zo’n wet mensen het gevoel kan geven overbodig te zijn, juist omdat de het beëindigen van het leven steeds meer als ‘een optie’ gezien wordt.

Wat maakt het leven de moeite waard?

Het is belangrijk om te erkennen dat ouderdom niet altijd een gevoel van voltooid leven met zich meebrengt. Ouderen die permanent afhankelijk waren van zorg, gaven desondanks aan dat onderstaande punten maakten dat hun leven de moeite waard was:

  • verbondenheid met anderen;
  • wederkerigheid en gelijkwaardigheid in relaties;
  • zelfstandigheid en autonomie: gericht zijn op mogelijkheden;
  • van waarde en betekenis zijn;
  • activiteiten blijven ondernemen.

Deze ervaring kan ontstaan na een proces van erkennen en aanvaarden van de werkelijkheid. Daarna leer je opnieuw vorm te geven aan het leven.

Bron: Peterjan van der Wal, 2018. Wat maakt het leven de moeite waard? 

Hulpaanbod

De NPV helpt u graag als u vragen heeft over dit onderwerp.

  • Neem contact op met de NPV-Advieslijn als u een persoonlijke vraag hebt.
  • U kunt hier een praktische hulpvraag indienen voor uzelf of iemand anders. Bijvoorbeeld wanneer u zich zorgen maakt over uw eenzame buurvrouw die dringend langdurig een maatje nodig heeft.
  • U kunt uzelf aanmelden als vrijwilliger om eenzaamheid tegen te gaan.
  • De NPV-Levenswensverklaring  is een verklaring waarin staat omschreven welke zorg u wilt ontvangen als u in een situatie komt waarin u dit zelf niet meer kunt aangeven.
  • Maak de NPV-keuzehulp ‘Tijdig nadenken over het levenseinde’ om uzelf te verdiepen in de keuzes die er zijn en helder te krijgen wat u zelf graag wilt.

"Fijn dat de NPV opkomt voor de waarde van het leven!"

U hebt na het lezen van deze pagina misschien nog wel vragen over uw persoonlijke situatie. Bijvoorbeeld:

  • Ik voel me onder druk gezet vanwege de discussie over voltooid leven. Heeft mijn leven nog waarde en krijg ik de zorg die ik nodig heb?
  • Ik merk dat mijn moeder de moed om te leven lijkt te verliezen. Wat kan ik doen om haar te helpen?
  • Op welke manier kan ik mijn wensen rond het levenseinde het beste duidelijk maken?

Deze vragen kunt u stellen aan de NPV-Advieslijn. Uw persoonlijke situatie staat dan centraal. We helpen u graag verder, zo nodig 24 uur per dag, 7 dagen per week.

NPV-Advieslijn

Vrijwilliger worden bij de NPV?

Ja, ik wil me aanmelden

Contact met de NPV-Advieslijn, dit levert het op:

  • Rust in de chaos: door te praten brengt u overzicht in uw vragen en gedachten.
  • Inzicht in mogelijkheden: zou een test geruststellen of kunt u beter naar de huisarts.
  • Informatie: u krijgt feiten en meningen te horen over reanimatie.
  • Oplossingen: u beschikt over handige adressen en/of voorbeelden.

Gerelateerde nieuwsberichten

Makkelijker euthanasie bij diep demente patiënten. Het hellend vlak wordt werkelijkheid

27 november 2020

Makkelijker euthanasie bij diep demente patiënten. Het hellend vlak wordt werkelijkheid

Diederik van Dijk en Yvonne Geuze – 27 november 2020

NPV-reactie op ‘Regeling levensbeëindiging bij kinderen van 1 tot 12 jaar’

15 oktober 2020

NPV-reactie op ‘Regeling levensbeëindiging bij kinderen van 1 tot 12 jaar’

De Nederlandse wet- en regelgeving maakt actieve levensbeëindiging van kinderen onder 1 jaar en van kinderen en volwassenen boven de 12 jaar mogelijk.

NPV-Themadag 2020 over dementie

08 oktober 2020

NPV-Themadag 2020 over dementie

De NPV-themadag voor vrijwilligers stond in het teken van omgaan met dementie en werd (vanwege de corona-maatregelen) verzorgd via een livestream.