Abortus

Abortus provocatus (dit wordt ook vaak ‘abortus’ genoemd) is het opzettelijk afbreken van een zwangerschap. Sinds 1984 mag abortus in Nederland tot 24 weken zwangerschap worden uitgevoerd. Per jaar gebeurt dit ongeveer 30.000 keer. Er is een lange discussie gevoerd voor abortus in Nederland legaal werd. Ook nu zijn er nog grote meningsverschillen over. Dit is niet alleen in Nederland zo, maar wereldwijd.


In het kort 

  • Er zijn verschillende manieren om een zwangerschap af te breken. Dit gebeurt altijd in een ziekenhuis of een abortuskliniek.
  • Vrouwen kiezen niet zomaar voor een abortus. We moeten oog hebben voor hun nood. Tegelijkertijd is God degene Die het leven geeft en neemt. Abortus kan daar niet mee samengaan.
  • Abortus mag in Nederland tot het kindje levensvatbaar is. In 1984 is de grens op 24 weken gezet. In andere Europese landen mag abortus vaak tot 12 weken.
Abortus

Informatie

Wat zijn de regels voor een abortus?

In Nederland is abortus in principe strafbaar, tenzij er is voldaan aan een aantal voorwaarden. Deze voorwaarden staan in de Wet afbreking zwangerschap (Waz). Er moet onder andere aan het volgende zijn voldaan:

  • De abortus wordt uitgevoerd door een arts in een ziekenhuis of kliniek die een speciale vergunning heeft.
  • Het ongeboren kind is nog niet levensvatbaar (24 weken).
  • De vrouw heeft een onontkoombare noodsituatie.
  • Er is informatie gegeven over alternatieve mogelijkheden.
  • De vrouw doet haar verzoek vrijwillig en heeft dit zorgvuldig overwogen, ‘in het besef van haar verantwoordelijkheid voor ongeboren leven en van de gevolgen voor haarzelf en de haren’.

Als de vrouw het verzoek heeft gedaan, krijgt ze eerst 5 dagen om er nog een keer goed over na te denken. We noemen dit ook wel de beraad- of bedenktermijn. Pas na die 5 dagen mag de abortus worden uitgevoerd.

De wet stelt dus best strenge voorwaarden. Maar in de praktijk is het de vrouw zelf die oordeelt of er echt sprake is van een onontkoombare noodsituatie en of zij voldoende rekening houdt met haar verantwoordelijkheid voor het ongeboren leven dat in haar groeit. In feite wordt abortus om elke reden uitgevoerd als de vrouw dat wil. De arts geeft hier geen oordeel over. Een medische reden mag dus niet tot langer in de zwangerschap dan een sociale reden, bijvoorbeeld.

Na een aantal jaar wordt een wet geëvalueerd: werkt deze nog goed en voldoet die aan het doel? Met de Wet afbreking zwangerschap is dit twee keer gebeurd. In 1984 trad de wet in werking, in 2005 en 2020 is de wet geëvalueerd. Lees hier meer over de evaluatie van 2020.

Hoe gaat een abortus?

Er zijn verschillende manieren om een zwangerschap af te breken. Het verschil heeft te maken met hoe oud het kindje is.

  • Tot 9 weken zwangerschap kan de vrouw kiezen voor ‘de abortuspil’. De abortuspil bestaat uit meerdere tabletten. De eerste tablet blokkeert de werking van het hormoon progesteron, waardoor de zwangerschap niet meer door kan gaan. Een aantal dagen later moet de vrouw vier tabletten vaginaal inbrengen. Deze tabletten zorgen dat de baarmoeder gaat samentrekken. Hierdoor worden het embryo en baarmoederslijmvlies uitgestoten.
  • Tot 13 weken zwangerschap is zuigcurettage een gebruikelijke behandeling. Dit wordt ook wel vacuümaspiratie genoemd. Hierbij zuigt de arts de baarmoeder met een vacuümpomp met een buisje leeg.
  • Vanaf 13 tot 24 weken wordt het ongeboren kind met een abortustang verwijderd. Daarna wordt zuigcurettage gedaan om de baarmoeder verder leeg te maken.
  • Vanaf 13 tot 24 weken kan een bevalling ook worden opgewekt met prostaglandinen. Het ongeboren kind sterft tijdens of snel na de geboorte.

De levensvatbaarheidsgrens

Abortus mag in Nederland tot het kindje levensvatbaar is. In 1984 kon een kindje vanaf 26 weken overleven. De grens voor abortus is toen op 24 weken zwangerschap gezet. Inmiddels zijn er betere behandelmogelijkheden voor te vroeg geboren kinderen. Nu worden ze al vanaf 24 weken behandeld. De abortusgrens is echter niet omlaag gegaan. Bij 24 weken zwangerschap kan de vrouw het kindje al een paar weken voelen bewegen. Het kindje zelf kan al horen, zien, slikken en veel meer.

Nederland is het enige land in de Europese Unie waar abortus tot dit aantal weken mag worden uitgevoerd. In alle andere landen is de grens lager, vaak 12 weken.

Uit onderzoek in 2020 blijkt dat 47% van de Nederlanders niet weet tot hoeveel weken abortus mag worden uitgevoerd. Van de mensen die wel een antwoord invulden, gaf slechts 14% het goede antwoord. Het meest gegeven antwoord was 12 weken. 37% van de deelnemers vindt dat de grens verlaagd moet worden, tegenover 22% die dit niet vindt. De rest is neutraal of heeft geen mening.

Waarom kiezen vrouwen voor abortus?

Ongeveer 4% van de vrouwen kiest voor abortus omdat het kind een aandoening heeft. Bijvoorbeeld bij een erfelijke ziekte of chromosoomafwijking. Dit wordt een medische reden genoemd. De meeste vrouwen hebben dus een zogenoemde ‘sociale’ reden. In de evaluaties van de abortuswet is naar deze redenen gevraagd. Zie de tabellen hieronder. In 2020 deden slechts 55 vrouwen mee aan de evaluatie. In 2005 waren dat er 255. De gegevens uit 2005 zijn dus waarschijnlijk betrouwbaarder. Vaak noemden vrouwen meerdere redenen voor hun abortusverzoek. Ongewild seksueel contact (verkrachting) wordt heel weinig genoemd als reden. In de evaluatie van 2005 door minder dan 10% en in de evaluatie van 2020 door geen enkele vrouw. Verderop laten we de meest voorkomende redenen zien.

Vrouwen die een abortus laten uitvoeren, hebben drie keer vaker dan gemiddeld een psychische stoornis (gehad). Het gaat bijvoorbeeld om depressie, angststoornissen en drugsverslaving. Dit kan een rol spelen in hun verzoek om abortus.

Er is nog een medische reden voor abortus. Soms bedreigt een zwangerschap namelijk het leven van de moeder. Bijvoorbeeld als de moeder een ernstige vorm van zwangerschapsvergiftiging heeft (het HELLP-syndroom). Dan is er een heel moeilijk dilemma: kunnen de levens van de moeder én het kind gered worden? Moet er gekozen worden voor beëindiging van de zwangerschap, om in ieder geval het leven van de moeder te redden? Lees hier meer over dit onderwerp.

Gevolgen van abortus

Een abortus kan verschillende gevolgen hebben voor vrouwen, zowel lichamelijk als emotioneel of psychisch. Een aanzienlijke groep vrouwen zoekt na een abortus hulp om de gebeurtenis te verwerken. Dit kan bijvoorbeeld bij Er is Hulp, Siriz of Fiom. Een abortus is dus een ingrijpende gebeurtenis.

Vrouwen bij wie bij de abortus de baarmoederhals is opgerekt en zuigcurettage gebruikt, hebben een verhoogde kans op vroeggeboorte bij een volgende zwangerschap. Dit geldt dus voor vrouwen die een zuigcurettage hebben gehad voor 13 weken zwangerschap of een instrumentele abortus na 13 weken zwangerschap. Bij gebruik van de abortuspil is er geen verhoogd risico.

Direct na de abortus ervaren veel vrouwen opluchting. Maar er zijn ook negatieve reacties bekend  zoals depressiviteit, schuldgevoelens, angst, verdriet en spijt. Een vrouw kan zowel positieve als negatieve emoties tegelijk ervaren. Uit onderzoek blijkt dat 58% van de vrouwen en 37% van de mannen negatieve gevolgen ervaart na een abortus. Dit zijn met name tijdelijke lichamelijke en emotionele klachten. Bijna één op de vijf vrouwen zei echter blijvende emotionele klachten te houden. Van de vrouwen is 16% achteraf niet tevreden met de keuze voor abortus. Bij mannen is dat 12%.

Onderzoek of abortus een psychische aandoening kan veroorzaken, geeft tegenstrijdige resultaten. Sommige studies laten zien dat dit niet zo is, terwijl andere wel een verband vinden. Vaak zijn er problemen met hoe het onderzoek is uitgevoerd. Vrouwen die een abortus ondergaan, hadden vaker dan gemiddeld al psychische problemen voor de abortus. Het blijft nodig om te onderzoeken of er een relatie is tussen abortus en het ontstaan van een psychische aandoening.

Feiten en cijfers over abortus

In de afbeelding hiernaast ziet u wat feiten en cijfers over abortus. De cijfers zijn gebaseerd op de Jaarrapportage Wet afbreking zwangerschap 2019 (die kunt u hier vinden). Het laatste cijfer is afkomstig uit een ander artikel over anticonceptie voor en na ongewenste zwangerschap.

Klik eventueel met de rechtermuisknop op de afbeelding en kies voor ‘Afbeelding openen in nieuw tabblad’ om de afbeelding te vergroten.

Opvattingen

Kostbaar leven

God geeft ons het leven en Hij vindt het leven kostbaar. Uit verschillende Bijbelgedeelten blijkt dat dit ook geldt voor het ongeboren leven. Denk bijvoorbeeld aan Psalm 139 en Jeremia 1:5. God kent ieder mens, al terwijl wij in de baarmoeder gevormd worden. Op dezelfde manier moeten wij het leven kostbaar achten en ervoor zorgen. Dit kan niet samengaan met abortus, waarbij het leven van een kwetsbaar, ongeboren kind abrupt wordt afgebroken.

Oog hebben voor nood

Tegelijk is het belangrijk om te beseffen dat veel vrouwen niet zomaar voor een abortus kiezen. Ze kunnen moeilijke omstandigheden hebben of een verdrietige voorgeschiedenis. Soms is er seksueel geweld in het spel. Als samenleving moeten we ons ervoor inzetten om onbedoeld zwangere vrouwen zoveel mogelijk te helpen. Vrouwen kiezen meestal vanwege sociale redenen voor een abortus. Voor een buitenstaander is het moeilijk in te schatten hoe zwaar die sociale redenen wegen. Maar een terechte vraag is of abortus de beste oplossing is voor deze problemen. Kun je moeder en kind niet op een alternatieve manier helpen, zodat je het pijnpunt aanpakt én het kind toch geboren kan worden? De NPV vindt het belangrijk om zich daarvoor in te zetten.

Abortus om medische redenen

Met een abortus om medische reden kunnen twee dingen bedoeld worden. Als eerste dat het ongeboren kind een aandoening heeft. Deze aandoening kan levensbedreigend zijn, maar dat hoeft niet. Ieder leven is kostbaar, of het nu gezond is of een beperking heeft. Daarom is een aandoening geen gerechtvaardigde reden voor abortus. Soms wordt verwacht dat een kindje nog tijdens de zwangerschap of snel na de geboorte zal overlijden. Een heel verdrietige situatie! Toch kan het ook in deze gevallen juist waardevol zijn om de zwangerschap uit te dragen.

Een tweede medische reden is dat de zwangerschap het leven van de moeder bedreigt. Onze opvattingen over deze ontzettend moeilijke situatie vindt u hier.

Eerlijke informatie

Om negatieve gevolgen na een abortus te vermijden, moeten vrouwen voor de abortus zo goed mogelijk voorgelicht worden. Het bespreken van alternatieven voor abortus is hier een belangrijk voorbeeld van. Dit is ook een eis van de wet. Maar slechts 42% van de abortusartsen bespreekt deze alternatieven ‘meestal of altijd’ met de vrouw. De NPV vindt dat iedere vrouw deze alternatieven zou moeten kennen en overwegen. Vrouwen weten nu misschien niet eens welke hulp er beschikbaar is als zij toch hun ongeboren kind houden.

Week van het Leven

De NPV is één van de partners in het Platform Zorg voor Leven. Als platform organiseren we sinds 2016 ieder jaar in november de Week van het Leven waar iedere deelnemende organisatie haar eigen aanvulling aan geeft.
Al meerdere jaren zijn we de straat opgegaan en hebben we voorbijgangers vragen gesteld over abortus. Het filmpje van 2021 kunt u hiernaast bekijken. De overige filmpjes zijn te vinden op de website van de Week van het Leven.

Hulpaanbod

Een ongewenste zwangerschap kan voor veel vragen zorgen. Het kan ook zijn dat de zwangerschap anders verloopt dan is gedacht als het kindje een ernstige handicap blijkt te hebben. Gelukkig is er méér mogelijk dan abortus. We zoeken graag mee voor het allerbeste voor (jo)u én het kindje. Bijvoorbeeld op de volgende manieren:

  • Bent u ongewenst zwanger? Neem dan contact op met Er is hulp of Siriz.
  • Bent u zwanger van een kindje waarbij afwijkingen zijn vastgesteld en wilt u hierover doorpraten? Neem dan contact op met de NPV-Advieslijn.

"De NPV heeft mij erg goed geholpen!"

Neem gerust contact met ons op als u een van de volgende vragen herkent:

  •  Ik ben zwanger en heb hulp nodig. Waar kan ik terecht?
  • Bij de 20 wekenecho bleek dat ons kindje ernstige afwijkingen heeft. Onze arts noemt abortus als optie. Hoe gaan wij met hem het gesprek aan?
  • Ons kindje is niet levensvatbaar en de arts adviseert abortus. Wat moeten wij doen?
  • Mijn vrouw is zwanger en haar leven loopt gevaar. De arts dringt aan op het beëindigen van de zwangerschap. Is dit echt de enige mogelijkheid?

Voor deze vragen kunt u contact opnemen met de NPV-Advieslijn, zo nodig 24 uur per dag, 7 dagen per week.

NPV-Advieslijn

Gerelateerde nieuwsberichten

Diederik van Dijk in radio-uitzending Dit is de Dag over gastlessen over abortus

08 november 2021

Diederik van Dijk in radio-uitzending Dit is de Dag over gastlessen over abortus

Afgelopen week riepen diverse organisaties de politiek op om strengere regels voor gastlessen over abortus op middelbare scholen en mbo’s. Volgens hen geven pro-lifeorganisaties eenzijdige en soms zelfs misleidende informatie. Directeur Diederik van Dijk ging hierover in gesprek met Ineke van der Vlugt, programmamanager anticonceptie en abortus bij Rutgers.

Wat weet jij allemaal van het ongeboren leven?

06 november 2021

Wat weet jij allemaal van het ongeboren leven?

Voorafgaand aan de Week van het Leven vroeg de NPV mensen op straat naar hun kennis over het ongeboren leven en abortus. Wanneer hoeven de organen van het kindje eigenlijk alleen nog maar verder te groeien? En vanaf wanneer is een kindje levensvatbaar buiten de baarmoeder?

Dit filmpje wordt gepubliceerd tijdens de Week van het Leven 2021, waar de NPV aan bijdraagt. Meer weten? Ga naar weekvanhetleven.nl. 

NPV-onderzoek: ‘Vruchtbaarheid, anticonceptie en zwangerschap: hoe ga jij hiermee om?’

01 juli 2021

NPV-onderzoek: ‘Vruchtbaarheid, anticonceptie en zwangerschap: hoe ga jij hiermee om?’

Het onderzoek waar op deze pagina uitleg over wordt gegeven, is inmiddels afgerond.

Elk jaar voert de NPV een onderzoek uit naar één van haar medisch-ethische thema’s. Op dit moment loopt het onderzoek ‘Vruchtbaarheid, anticonceptie en zwangerschap: hoe ga jij hiermee om?’ In dit onderzoek vragen wij aandacht voor anticonceptiegebruik, falende anticonceptie, de omgang met een ongeplande zwangerschap, abortus en de ethische reflectie rondom deze thema’s. Doe jij mee?