Genderdysforie

Genderdysforie is een gevoel van onvrede met het eigen biologische geslacht. Genderdysforie grijpt diep in op de identiteit van mensen en roept veel vragen op.


In het kort 

  • Genderdysforie is een aanhoudende onvrede met het eigen geslacht.
  • Door toegenomen medische mogelijkheden kunnen mensen een transitie ondergaan. In gewone taal: een geslachtsverandering. Door hormonen, medicijnen en operaties wordt geprobeerd het lichaam kunstmatig de kenmerken van het andere geslacht te geven.
  • Het aantal mensen dat om transgenderzorg vraagt is de laatste jaren enorm gestegen. Veel meer meisjes dan jongens vragen om transitie en de hulpvragers worden ook steeds jonger.
  • Medisch ingrijpen moet gericht zijn op een verbetering van de situatie. Dit vraagt altijd om een zorgvuldige afweging tussen de juiste diagnose, weldoen en niet-schaden. Genderdysforie is een aandoening van de psyche waarbij lichamelijk wordt ingegrepen. Dit roept grote medisch-ethische dilemma’s op.
  • God is de Schepper Die ons het leven geeft. We mogen lijden en ziekte bestrijden, maar niet tegen elke prijs.
Genderdysforie

Informatie

Genderdysforie of transgender

Genderdysforie (ook wel bekend als geslachtsidentiteitsstoornis) is een gevoel van onvrede (dysforie) met het eigen biologische geslacht (de sekse). Schattingen zijn dat 0,7% mannen en 0,6% vrouwen lijdt aan onvrede met het eigen geslacht, oftewel een vorm van genderincongruentie. Genderdysforie grijpt diep in op de identiteit van mensen en roept veel vragen op. Als er een kind wordt geboren, is meestal de eerste vraag: is het een jongen of een meisje? We zien dat aan de hand van lichaamskenmerken. Daarnaast zijn geslachtscellen, chromosomen en hormonen bepalend of we man of vrouw zijn.

Sommige mensen ervaren echter een aanhoudende onvrede met hun geslacht. In de tegenwoordige cultuur wordt dat transgender genoemd.

Er zijn mensen die stellen dat genderdysforie biologisch bepaald is. Hier is echter geen overtuigend bewijs voor gevonden. Ook biedt het geen verklaring voor het feit dat bij de grootste groep kinderen gevoelens van genderdysforie in de puberteit verdwijnen. Anderzijds is er ook weinig bewijs waarin factoren uit de omgeving van invloed zijn op het ontstaan van genderdysforie. Een duidelijk aanwijsbare oorzaak is er dus niet.

Intersekse of DSD

Genderdysforie is iets anders dan intersekse. Als iemand intersekse is, is er sprake van (vaak) chromosomale aangeboren afwijkingen waarbij bepaalde lichamelijke kenmerken anders zijn. Bij de geboorte is dan niet meteen duidelijk of iemand mannelijk of vrouwelijk is. Tegenwoordig wordt vaker gesproken over DSD in plaats van intersekse. DSD staat voor Disorders of Sex Development (stoornissen van de geslachtsontwikkeling). Soms is een operatie medisch noodzakelijk of gewenst, soms niet. Waar vroeger soms werd ingegrepen op een advies van een arts op heel jonge leeftijd, wordt nu vaker gewacht met ingrijpen. Dan kan gesproken worden met het kind of de volwassene zelf.

LHBTI+

Er is de laatste jaren een toegenomen aandacht voor mensen met genderdysforie, onder andere in de media. In de media wordt wel de lettercombinatie LHBTI+ gebruikt. LHBTI+ is een afkorting die staat voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender en intersekse. Tegenwoordig worden er ook nieuwe letters aan toegevoegd zoals de Q (Queer), A (Aseksueel) en P (Panseksueel).

Toch gaat het om heel verschillende zaken. De LHB staan voor seksuele aantrekkingskracht. Op wie word je verliefd? De T en de I gaan over genderidentiteit en geslacht. Dit heeft te maken met je lichaam en je lichaamskenmerken. Bij transgendermensen gaat het om hoe zij hun lichaam ervaren. Bij mensen met Intersekse (DSD) gaat het om afwijkende chromosomen.

Jongeren & kinderen

In Nederland én wereldwijd stijgt de vraag naar transgenderzorg. Daarbij melden zich steeds jongere kinderen. Het aantal meisjes is drie keer hoger dan het aantal jongens. Opvattingen over geslacht en gender (je ervaring van man/vrouw zijn) verschuiven. In sommige voorlichtingsmethodenop het basisonderwijs worden kinderen gestimuleerd hun seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken en de variëteit hierin te ontdekken, te accepteren of zelfs te kiezen. De gedachte vindt ingang dat kinderen bij de geboorte een geslacht krijgen toegewezen, maar dat niet bepalend is.

Activisten

Het denken over genderdysforie en transgendermensen is veranderd. De overtuiging heeft wortel geschoten dat iedereen vrij is zichzelf te zien zoals zelf gewenst. Ook in wetgeving moet deze keuze verankerd worden. Zo wil het huidige demissionaire kabinet zelfidentificatie mogelijk maken: zonder verklaring van een deskundige en ook onder de leeftijd van zestien jaar mag je bij de burgerlijke stand je geslacht veranderen. Daarover vind je hier meer informatie.

Opvattingen

Omgaan met genderdysforie is niet gemakkelijk

Hoe moeten we nu omgaan met genderdysforie? Genderdysforie kan ernstig lijden met zich meebrengen. Gemakkelijke antwoorden zijn er niet. Ook wij zijn gevormd door de moderne psychologie, beïnvloedt door de stroom aan digitale informatie en gewend aan technologische maakbaarheid. Maar de Bijbel schiet in geen tijd tekort. Ook nu vinden we richting en leiding in het Woord van God, in het geheel van schepping, val, verlossing en voltooiing. Dat vraagt van ons dat we evenwichtig de Bijbel laten spreken.

Daarnaast hebben we kennis vanuit de wetenschap. In elke lichaamscel is ons geslacht terug te zien. Er is wel een relatie tussen ons lichaam en onze psyche en gevoelens. Dat bewustzijn helpt ons tot compassie met mensen die worstelen met gevoelens van genderdysforie. Tegelijk is er geen wetenschappelijke conclusie dat transgender-zijn een gevolg is van een biologische factor, zoals een defect in onze genen.

Tegenwoordig klinken ook andere argumenten: biologie zou irrelevant zijn voor jouw ervaren gender. Je biologische geslacht en gender staan los van elkaar, leidend is hou jij je voelt. Dit staat niet alleen haaks op de biologie, maar ook haaks op de visie dat lichamen goed (‘zoals bedoeld’) geschapen zijn. Mannen- en vrouwenlichamen zijn onderling verschillend, maar hebben elk hun eigen unieke doel. Dit ontkennen tast de waardigheid van mannen en vrouwen aan.

Om zorgvuldig met genderdysforie om te gaan, is het van belang een medische diagnose te stellen.

Opvattingen

Medisch behandelen

Bij de hormonale behandeling kan bij een kind/tiener de puberteit worden uitgesteld door puberteitsremmers. De ontwikkeling naar een mannen- of vrouwenlichaam wordt uitgesteld. Vervolgens worden hormonen van het andere geslacht gegeven en kan een medische behandeling volgen waarbij geslachtsdelen verwijderd of met hulp van plastische chirurgie gecreëerd worden. Er kan de noodzaak zijn van hersteloperaties. Wat volgt is levenslange afhankelijkheid van medische zorg en hormonen. En de diepingrijpende mogelijkheid van het ontstaan van onvruchtbaarheid of het niet goed functioneren van geslachtsdelen zodat seksueel genieten onmogelijk wordt. Ook na transitie blijven er gezondheidsverschillen en kan de behoefte aan psychische hulp blijven bestaan. Vergeleken met de algemene bevolking komt – dus na transitie – vaker zelfdoding en opname in een psychiatrisch ziekenhuis voor.

Ethische vragen

Ethische vragen gaan over het doel, de zin en de uitkomst van een behandeling. Kunnen we investeren in goede zorg door een psycholoog of psychotherapeut zodat ik leer leven met mijn gevoelens van genderdysforie? Hoever mag ik ingrijpen in een lichamelijk gezond lichaam? Is mijn behandeling proportioneel (wordt het ná de ingreep beter dan ervoor)? Dit zijn belangrijke vragen om te stellen.

Bovendien gaat een christelijke ethiek dieper: zij erkent God als schepper die de mens schiep naar Zijn beeld: mannelijk en vrouwelijk. Maar we leven in een gebroken wereld: er is lijden, er zijn ziekten en handicaps. De geneeskunde en gezondheidszorg hebben grote vooruitgang geboekt in het bestrijden en behandelen van ziekte. Tegelijk erkennen we dat genezing, herstel en welzijn lang niet altijd bereikt kunnen worden zoals wij dat graag zouden zien. Ziekte mag bestreden worden, maar niet tegen elke prijs. Ons lichaam is uniek geschapen, maar ook begrensd in mogelijkheden. Dat vraagt ook om erkenning van wat we wel en niet kunnen veranderen. Een medische transitie stuit dan ook op grote bezwaren.

Maar daarmee is gelukkig niet alles gezegd. We mogen elkaar ook bemoedigen en elkaar wijzen op aanvaarding, vertrouwen op Gods leiding en nabijheid, volharding, geduld, moed om de situatie onder ogen te zien en hoop, op Gods genadige nabijheid en Zijn heerlijke toekomst, waar geen genderdysforie meer is.

Anderen kunnen er ook aan bijdragen dat je je gezien weet en je je waardevol voelt. De NPV pleit ervoor dat wij hier als mensen onderling, maar ook als samenleving, in investeren.

Hulpaanbod

De NPV zet zich al bijna veertig jaar in voor de zorg voor het leven. Heeft u vragen over genderdysforie of thema's die daarmee te maken hebben? Lees verder onder het kopje 'Meer weten' of bel voor een persoonlijke vraag met de NPV-Advieslijn.

"De NPV gaf mij deskundig advies."

Misschien herkent u deze vragen over genderdysforie wel:

  • Onze dochter worstelt met haar identiteit. Zij voelt zich niet gelukkig in haar lichaam. Wat moeten wij doen?
  • Een gemeentelid koos voor transitie. Hoe moet ik nu met hem omgaan?
  • Jaren geleden koos ik voor een operatie. Nu leef ik in het andere geslacht. Maar ik kamp nog steeds met ernstige psychiatrische problemen. Ik twijfel of ik wel voor de goede oplossing heb gekozen.

Bij deze of andere vragen kunt u contact opnemen met de NPV-Advieslijn. We staan u graag te woord!

NPV-Advieslijn

Gerelateerde nieuwsberichten

Oproep tot debat over transgenderwet via platform gendertwijfel.nl

29 augustus 2022

Oproep tot debat over transgenderwet via platform gendertwijfel.nl

De NPV maakt zich grote zorgen over de gevolgen van de voorgestelde Transgenderwet. Over die wet debatteert de Tweede Kamer in de laatste week van september. De wet is ondoordacht, en kan grote gevolgen hebben voor kwetsbare en jonge mensen.

Inbreng NPV over transgenderzorg, prenataal onderzoek en onbedoelde zwangerschappen

25 mei 2022

Inbreng NPV over transgenderzorg, prenataal onderzoek en onbedoelde zwangerschappen

NPV: Transgenderwet ondermijnt man- en vrouw-zijn

17 december 2021

NPV: Transgenderwet ondermijnt man- en vrouw-zijn

De transgenderwet die op de agenda van de Tweede Kamer staat, geeft een nieuwe definitie van wat een man of vrouw is. Niet de biologie, maar iemands overtuiging is doorslaggevend. Dat heeft verstrekkende gevolgen. Geslacht is geen ‘label’, maar doet ertoe, schreef Elise van Hoek-Burgerhart in het Reformatorisch Dagblad.