Heet van de naald
Blog van Seldenrijk
Verrassend recht van de zwakste
In de achterliggende week geen nieuws. Althans geen nieuwe thema’s. Toch een nieuwe weblog en nog een lange ook. Er verscheen namelijk wel nieuw inzicht. Al was het maar dat al dat nieuws en al die thema’s geen zin hebben, tenzij… Tenzij we al dat nieuws, al die thema’s en feiten zien in relatie met het tijdsbeeld. In relatie met wat kenmerkend is voor de periode waarin die feiten spelen, de periode waarin wij leven. Want kale herkenning van de kale feiten is niet verrassend en helpt ons niet verder. We zijn zo gebiologeerd door onze dagelijkse besognes, dat we ons niet eens willen laten verrassen. We houden alleen ons eigen ego over. Wie in zijn heilige ego gekwetst is, voelt zich vrij om ruim baan te geven aan agressie. Maar ons ego is niet heilig. Wie niet beschikt over gezond zelfrespect heeft ook geen respect voor de ander.
Zonder verrassing ontstaat de sleur. Dan zie je het eigenlijke van wat gebeurt niet meer. Dan wordt alles in het leven vlak en in de kern zinloos. Niets doet er echt meer toe, alles wordt doods. We zetten ons zelfs niet meer af tegen de omarming van de dood zélf. Welk zinvol perspectief hebben we dan nog over? Er is geen herkenning van het tijdsbeeld. Zo was dat ook in het Bijbelverhaal met de mensen rond Noach. Ze beseften niet dat een tsunami aanstaande was. Van Noach naar de provo’s van de 21e eeuw, zoals Henk en Gerda, Mohan, Fatima en Ayla en heel veel andere anonymous, die op de nieuwe media een ondergrondse beweging – cyberterrorisme? – vormen. Ze weten in het Midden-Oosten een bijzondere ‘lente’ te realiseren. Bijzonder, omdat die ‘lente’ geen warmte en geen nieuw leven brengt, maar kou en dood en grote onzekerheid.
Wat kenmerkend is voor onze levensperiode, voor onze cultuur? Wel, dat we geen antwoord hebben. Dat de ‘zachte dood’ zijn intrede kan doen, zo legde NRC ombudsman Sjoerd de Jong afgelopen zaterdag uit. Dat er sprake is van moreel verval dus. En van selectieve verontwaardiging. Bijvoorbeeld over pedoseksualiteit, die we zelf hebben opgeroepen met de zogenoemde ‘seksuele revolutie’ van de achterliggende jaren zestig. De wereld lijkt steeds verder uit het lood geslagen. Beseffen we wel dat dit onze beschaving naar de ondergang móét brengen? Dat er volledig andere machtsverhoudingen moeten ontstaan?
Machtsverhoudingen en machtsdenken. Machtsdenken is uitgaan van het recht van de sterkste. Het is een verwaarlozen van de zwakken en zeker de zwaksten. Dat is de drijfveer achter het evolutionisme, dat de grens tussen mens en dier weglakt. Daarmee sneuvelt de waarde en waardigheid van het mensenleven. Daarmee sneuvelt ons morele geweten tegen abortus en andere vormen van levensbeëindiging. Dan zijn we ook selectief verontwaardigd als op feitelijke historische gronden een relatie wordt gelegd met bijvoorbeeld Auschwitz. En weten we nog wat er in de voorbereidende jaren dertig gebeurde, namelijk het verbod op de zogeheten rituele slacht en andere anti-joodse wetten? Als we religie betreuren, betekent dat in feite dat je onze beschaving, haar monumenten, verworvenheden van erfgoed betreurt, aldus Theodore Dalrymple.
Waarom weigeren we te geloven dat in de periode waarin wij leven de levenbeschermende waarde van onze joods-christelijke en klassiek humanistische cultuur echt in het geding is? Vorige week nog betreurde Benedictus XVI dat de westerse beschaving ‘de zin voor oriëntatie’ heeft verloren. “De wereld is niet in staat aan de mensheid het licht te schenken om haar weg uit te stippelen. De Kerk kan door de mist zien dankzij het Woord van God. De Kerk heeft echter geen technische oplossingen, maar kijkt recht op het doel af.” De Utrechtse aartsbisschop en nieuw benoemde kardinaal mgr. dr. W.J. Eijk zegt dan ook: “Ik hoop dat het nog lang niet zo ver is om een nieuwe paus te kiezen.” Zonder oriëntatiepunt is een seculiere samenleving onleefbaar. Daarvan zien we dagelijks al signalen in ons land en daarbuiten.
Tja, in het seculiere Israël is zwanger worden een welhaast militaire operatie. Talloze echo’s en bloedonderzoeken moeten de perfecte baby opleveren. Niets mag aan het toeval worden overgelaten. De staat eist gezonde baby’s, en veel ook. “Het uitverkoren volk moet perfect zijn”, zo stond vorige week in het dagblad Trouw. Prof. dr. David Passig (futuroloog aan de Bar Ilanuniversiteit in het Israëlische Ramat Gan) ziet de echte oorzaak in de Holocaust. “We zijn nog nauwelijks hersteld van die ramp. De staat Israël leeft in angst en met een overlevingsimpuls; daarom krijgen we meer kinderen.”
Ook in Nederland bestaat het schrikbeeld dat er op termijn alleen nog ‘perfecte’ baby’s worden geboren. Die wens leeft, maar zal nooit lukken. Vanuit die wens mogen baby’s met een handicap volgens het zogeheten Groningse protocol dan alsnog worden gedood. Maar vorige week bleek weer dat na de 20-wekenecho sinds 2007 het aantal late abortussen is verdubbeld. Ouders willen het kind niet als er sprake is van een goed herstelbare open lip. Gynaecoloog prof. dr. J. Nijhuis (Maastricht) vindt dat ‘logisch’, zo citeerde Frederiek Weeda vorige week in NRC. Verrassend is in een zwangerschap dat niet de moeder, maar de baby ‘de ster van de show’ is. Niet de zwangere, maar juist de eenheid van baby en placenta zijn de drijvende kracht bij het bepalen van wat nodig is. Dat begint al van voor de innesteling tot en met het op gang brengen van de melkproductie. Bovendien kunnen we het voorkomen van de beschreven afwijking positief beïnvloeden met pre-conceptionele zorgvuldigheid.
In Engeland laaide het debat over euthanasie weer op na een rapport dat taboes doorbreekt. En vanuit het Amsterdamse AMC meldden Swinkels en Van Deursen (hoogleraar psychiatrie en medisch student) vorige week dat ook de arts lijdt door euthanasie. Artsen zijn hier de zwakke partij. Het valt hen op dat in de plannen rond ambulante euthanasieteams en levenseindeklinieken dit perspectief zelden wordt belicht. Uit het weinige wetenschappelijke onderzoek blijkt dat huisartsen daardoor depressief kunnen worden en zelfmoordneigingen krijgen. Maak patiënten zelf verantwoordelijk voor de gevolgen van hun wensen en daden. Wil je vrijwillig uit het leven? Doe dat dan en kies eventueel voor hulp bij zelfdoding. Dan belast je anderen niet. Verrassend, want dit perspectief van de euthanasiewet kenden we niet op deze manier. Dan zijn die ambulante teams en klinieken wellicht ook niet meer nodig. En zou het niet beter zijn zelfs als de doodswens kan worden teruggedrongen? Als we leren omgaan met de eindigheid van het leven? Als we tot onze verrassing leren leven met wat niet volmaakt is of zelfs lijdt? De Nijmeegse hoogleraar pijnbestrijding, prof. dr. B.J.P. Crul, schreef enkele jaren terug in Medisch Contact dat om puur medische redenen een verzoek om euthanasie nauwelijks meer nodig is. Verrassend. Zouden we daarom niet alles moeten doen om de maatschappelijk-culturele problemen op te lossen? Hoe verrassend zijn cultuur, levensvisie, ongeboren leven, verzilverd leven, dokters die ons leven begeleiden en …, terwijl het recht van al deze ‘elementen’ met voeten wordt getreden!