Christelijke oriëntatie in medisch-ethische onderwerpen

B.S. Cusveller, N.A. de Ridder, H. Jochemsen (red.) Christelijke oriëntatie in medisch-ethische onderwerpen (geactualiseerde 2e druk) pag's 224; € 17,50 (excl. verzendkosten) ISBN 90 5881 135 2 Uitg. Buijten & Schipperheijn - Amsterdam 2003

Te bestellen bij de NPV via (0318) 54 78 88 of infonpvzorgnl

Boekrecensie door dr. R. Seldenrijk - directeur NPV

Het is van groot belang dat we weten wat er speelt in de gezondheidszorg. Zonder gedegen informatie kunnen we namelijk niet verantwoord omgaan met belangrijke vragen.

Voor iedereen die op welke manier ook is betrokken op de gezondheidszorg - en wie is dat niet - is Christelijke Oriëntatie in medisch-ethische onderwerpen een waardevol en onmisbaar boek. Het is een praktisch boek over onderwerpen waarmee iedereen kan worden geconfronteerd. In 1992 is het voor het eerst uitgegeven door NPV en Prof.dr. G.A. Lindeboom Instituut voor medische ethiek. In december 2003 verscheen een geactualiseerde en aangevulde herdruk. Nieuw zijn de hoofdstukken over alternatieve geneeswijzen en over patiëntenrechten.

Ethiek is eigenlijk net een vergrootglas: het helpt beter licht te werpen (bezinning) op iets waarmee we eigenlijk al vertrouwd zijn (de zorg), maar waarvan onderdelen (de morele) niet helder in het zicht zijn. Dr. B.S. Cusveller zet in met een inleidend hoofdstuk over gezondheidsethiek. Daarna geven prof.dr.ir. H. Jochemsen en drs. N.A. de Ridder-Sneep een beschrijving van het Nederlandse zorgsysteem: hoe is de gezondheidszorg opgebouwd en hoe wordt die betaald? Zij beschrijven christelijke uitgangspunten voor het zorgsysteem vanuit de waarde en waardigheid van de mens.  

De gynaecologe drs. A. van Beest schrijft twee bijzonder informatieve hoofdstukken. Het hoofdstuk over anticonceptie en abortus provocatus is bijzonder praktisch bijvoorbeeld over regelingen en methoden, over prenatale diagnostiek en gevolgen van het ondergaan van abortus (waaraan veelal wordt voorbij gegaan). Zij geeft een uitvoerige en waardevolle ethische beschouwing over de beschermwaardigheid van het menselijk embryo. Een gelijke waardering verdient het hoofdstuk over in-vitro ferilisatie. In het verlengde hiervan schrijft prof. H. Jochemsen op een begrijpelijke manier over erfelijkheidsonderzoek en gentherapie: een onderwerp met kansen en veel ethische vragen, zo blijkt.  

Dr. D. Pranger (huisarts en medisch-ethicus) gaat uitvoerig en fijngevoelig in op orgaantransplantatie, dat deels nog in experimenteel stadium verkeert. Daardoor is het voor veel mensen mogelijk een levensreddende operatie te ondergaan. Deze tak van geneeskunde roept ook tal van (ethische) bezwaren op. Dan volgt een hoofdstuk over medisch onderzoek met mensen. Dat is gericht op het verkrijgen van specifieke kennis, die eventueel later patiënten ten goede kan komen. In het verleden zijn op dit gebied mensonterende en verwerpelijke onderzoeken gedaan. Daarom zijn er tal van wettelijke bepalingen, zo laat de chirurg dr. D.J. Bakker zien.  

De anesthesioloog en pijnarts drs. P. Lieverse schrijft een informatief hoofdstuk over de rechten van patiënten in onze wetgeving. Hij beschrijft die vanuit de opvatting van gezondheidszorg als het geheel van mogelijkheden die God de mens heeft gelaten en geschonken 'om ziekten te voorkomen of te behandelen en om lijden en sterven te verlichten'. De notie van het christelijk rentmeesterschap is hierbij van belang.  

De heer Lieverse schrijft ook over levensbeëindiging en zorg voor stervenden. Achtereenvolgens beschrijft en becommentarieert hij uitvoerig euthanasie, versterven, hulp bij zelfdoding, levensbeëindiging zonder verzoek, de 'Pil van Drion' en wat we aanduiden als 'klaar met het leven'. Sommige handelingen worden met euthanasie verward, maar zijn het niet. Lieverse beschrijft vervolgens de ontwikkeling van de Nederlandse euthanasiepraktijk en somt de gebruikte argumenten pro en contra euthanasie op. Het hoofdstuk loopt uit op de vraag hoe we kunnen zorgen voor patiënten die ernstig lijden, in het ziekenhuis, thuis en in een hospice. Dan komen palliatieve zorg en sedatie in de laatste levensfase (een beter begrip dan het hier gebruikte 'terminale sedatie') aan de orde. Terecht pleit Lieverse voor training van artsen en verpleegkundigen.  

Ondanks de enorme prestaties van de universitaire geneeskunde is er grote belangstelling voor alternatieve of complementaire geneeswijzen. Sommigen daarvan kunnen de tekorten van de universitaire geneeskunde aanvullen. Bovendien hebben ze de zwakte van de gangbare geneeskunde aangetoond: een te materialistisch mensbeeld en te weinig aandacht voor de gehele persoon. Nadat drs. P. Lieverse heeft beschreven wat de Bijbel zegt over occultisme, bespreekt hij acupunctuur, homeopathie, kruidengeneeskunde, paranormale geneeswijzen, magnetiseren en reiki. Op bijbelse gronden worden de laatste drie afgewezen.  

Kortom: dit boek geeft een goed inzicht in wat kan, mag en moet in de gezondheidszorg. In één woord: onmisbaar!    

N.a.v. B.S. Cusveller, N.A. de Ridder, H. Jochemsen (red.) Christelijke oriëntatie in medisch-ethische onderwerpen (geactualiseerde 2e druk) pag's 224; € 17,50 (excl. verzendkosten) ISBN 90 5881 135 2 Uitg. Buijten & Schipperheijn - Amsterdam 2003

Te bestellen bij de NPV via (0318) 54 78 88 of infonpvzorgnl