Corona en de zorg

Wat betekent een pandemie voor de intensive care zorg? Hoe worden er keuzes gemaakt? En hoe wordt er gezorgd voor stervende coronapatiënten? Daarover informeren we u op deze pagina.


Corona en de zorg

Corona en de intensive care

In het voorjaar van 2020 was er een snelle toename van patiënten op intensive care afdelingen. Dit nam gelukkig weer af, maar in het najaar en de eerste helft van 2021 was er weer een hoog aantal patiënten op de intensive care en verpleegafdelingen van ziekenhuizen. Lang niet elke coronapatiënt wordt opgenomen op de intensive care. Dat komt deels doordat verpleeghuisartsen of huisartsen in samenspraak met de patiënt en familie besluiten om de zieke, gelet op leeftijd of toestand, niet ‘in te sturen’ naar de intensive care. Een afweging die altijd al wordt gemaakt bij mensen met een kwetsbare gezondheid, die daarom niet afwijkt van een normale situatie.

Tijdens een crisis is er niet altijd tijd om weloverwogen keuzes in gesprek te brengen met patiënten en/of directe naasten. Toch moeten deze keuzes wel worden gemaakt. Dan zijn het keuzes zoals in een normale situatie, maar waarbij de communicatie over deze keuzes wel tekort kan schieten. En bij schaarste van zorg kunnen er extra lastige keuzes gevraagd worden met schrijnende gevolgen. In dat geval zijn de keuzes zelf afwijkend van normaal. Mensen die normaal gesproken voor medische zorg in aanmerking komen, zullen deze door schaarste op de intensive care mogelijk niet ontvangen. Daarom hebben intensive care afdelingen een draaiboek klaarliggen waarin ethische afwegingen voor rechtvaardige selectie van patiënten worden genoemd.

Crisiszorg op de intensive care

Het lijkt er op dit moment niet op dat de IC’s nog overvol zullen raken vanwege het coronavirus. Toch kan dat op een gegeven moment gebeuren, in deze of een andere crisis. IC-zorg mag alleen gerantsoeneerd worden als IC-capaciteit overspoeld is, of binnen afzienbare tijd zal worden – ondanks opschalen en samenwerking in de regio en landelijk – én een noodsituatie is uitgeroepen waarbij is besloten over te gaan op crisiszorg. Dit besluit mag niet door een enkele IC-afdeling genomen worden. Dit moment wordt landelijk door de minister afgekondigd.

Hoe wordt gekozen op de IC?

Wie wel of niet wordt opgenomen op de IC is geen eenvoudige keuze. Artsen schatten in hoe medisch zinvol het is om iemand wekenlang te beademen. Heeft een patiënt onderliggende ziekten? Hoe kwetsbaar is hij? Hoe lang zal hij nog leven? Daarbij wordt geen leeftijdsgrens getrokken.
Bij keuzes in geval van schaarste wordt eerst gekeken welke patiënt de beste medische vooruitzichten heeft. Die patiënt krijgt voorrang. Als er tegelijk meerdere patiënten komen bij wie medisch geen onderscheid te maken is, moet op andere manieren gekozen worden. Deze situatie zal zich waarschijnlijk niet vaak voordoen. Maar voor het geval dat dit wel gebeurt, hebben artsenverenigingen een draaiboek opgesteld. Daarin staan ethische overwegingen voor een rechtvaardige selectie van patiënten.

Maar moeten we dan niet elk leven redden?

Vrijwel iedereen is het erover eens dat kwetsbare ouderen of ernstig zieken juist goede zorg nodig hebben. Er is verschil tussen zorg en behandeling. Van zorg, aandacht en liefde kan je nooit teveel krijgen. Maar het betekent ook dat niet elke behandeling wijs is. Dat betekent dat artsen zich soms terughoudend moeten opstellen! De centrale vraag moet zijn: heeft een intensieve behandeling een reële kans van slagen? Lees hier meer informatie over denklijnen bij moeilijke behandelkeuzes.

 

Een opname en/of beademing kan veel lijden met zich mee brengen. En wat als de kans zeer klein is dat de patiënt blijft leven? In de hectiek van de IC overlijdt? De volgende drie vragen kunnen helpen om te beoordelen of behandeling een passende keuze is:

  • Wat levert de behandeling mij – medisch gezien – op?
  • Wat zijn de voor- en nadelen van de behandeling?
  • Past deze behandeling wel in mijn situatie?
  • Afzien van een behandeling kan een goede keuze zijn vanuit een christelijke visie op het levenseinde en is ook iets anders dan actief kiezen voor levensbeëindiging of euthanasie.

Zorg voor stervende coronapatiënten

De corona-uitbraak confronteerde heel Nederland met angst, lijden en sterven. Patiënten overleden in het ziekenhuis, andere zorginstellingen en ook thuis. Dit is ook na anderhalf jaar nog niet voorbij. Bij patiënten met het coronavirus kunnen verschillende urgente vragen leven rond het levenseinde. Bijvoorbeeld vragen rond behandelwensen, palliatieve sedatie, pijnstilling of hoe het proces van sterven verloopt. Zorg in deze laatste fase noemen we palliatieve zorg. In de huidige situatie wordt een ieder die met sterven en stervenden wordt geconfronteerd daarnaast nog geplaatst voor dilemma’s rond het nabij kunnen zijn.

Vragen over palliatieve zorg en zorg voor stervenden

Zorg in de laatste levensfase noemen we palliatieve zorg. Deze zorg is er op gericht om klachten die kunnen optreden zo goed mogelijk te bestrijden. Dan kunt u denken aan het bestrijden van benauwdheidsklachten of pijn met behulp van bijvoorbeeld morfine of sedatie.

Meer informatie over palliatieve zorg vindt u hier.